Thông tin khoa học Phòng trừ sâu bệnh hại Xem chi tiết

Bệnh thối khô đầu củ khoai và biện pháp phòng trị

Bệnh thối khô đầu củ khoai còn được gọi là bệnh mục đầu củ hay bệnh sam là bệnh quan trọng trên cây khoai mỡ, khoai mục linh và gây hại phổ biến trên thế giới, ngoài đồng ruộng bệnh làm giảm năng suất từ 10 – 80%. Sau đó bệnh tiếp tục phát triển hoặc gây hại trong thời gian bảo quản.

1. Triệu chứng

Triệu chứng trên mặt đất rất khó được nhận biết vì cho đến khi thu hoạch thì dây và lá khoai của những dây khoai khác nhau đan xem vào nhau và rất khó để thấy sự khác biệt của cây bệnh. Các dây bị nhiễm bệnh do rễ bị hư thường chậm phát triển, ngắn hơn, còi cọc và chết (nếu quá nặng). Nếu củ giống trồng bị bệnh thì có thể sẽ không mọc mầm, dây chết sớm.

Triệu chứng trên củ: vết thối được thấy rõ hơn ở phần đầu củ (gần dây), những vết răng, nứt dọc màu nâu từ ngoài vỏ củ ăn sâu vào bên trong thịt củ không đều (2-5 cm), và cuối cùng là củ bị xốp.

Trường hợp bị bệnh nặng hơn như thối ước, thối mềm hay thối nhũng nước là do nấm hay vi khuẩn. Đây là vấn đề nghiêm trọng trong tồn trữ khoai nếu củ bị tổn thương lúc thu hoạch.

 
 Triệu chứng bệnh thối khô đầu củ: bên ngoài và các vết nứt dọc, sâu vào trong thịt củ, vỏ hoá sần (sạm) màu nâu sậm ăn sâu vào bên trong  

2. Tác nhân và cách gây hại

Bệnh thối khô đầu củ khoai là do tuyến trùng Pratylenchus spp. là tác nhân chính. Ngoài ra, nếu có sự kết hợp với nấm (Botriodiplodia spp., Fusarium spp., Colletotrichum spp.), vi khuẩn (Ewrinia spp.) gây ra các triệu chứng thối ướt, thối mềm hay thối những nước.

3. Biện pháp phòng trị

- Không tồn trữ củ bị bệnh thối khô đầu củ, thường xuyên kiểm tra khi tồn trữ củ, nếu phát hiện củ bị thối cần loại bỏ ngay. Không sử dụng củ bị bệnh để nhân giống.

- Các biện pháp phòng trị bệnh thối khô đầu củ khoai cho hiệu quả cao nhưng chưa được áp dụng trong điều kiện ĐBSCL: không trồng trên đất nhiễm; luân canh ít nhất 4 năm không trồng khoai; cầy ải, phơi nắng đất ít nhất 2 tháng (đa số tuyến trùng chết trong điều kiện khô hạn gây ra bởi sức nóng của ánh sáng mặt trời và không có thức ăn); và sử dụng giống trồng sạch mầm bệnh (trồng từ dây hoặc trồng từ củ của dây nuôi cấy mô).

- Các biện pháp phòng trị kém hiệu quả hơn nhưng lại được nông dân áp dụng: xử lý củ giống bằng máy nước nóng từ 53°C đến 56°C trong 40 phút; vệ sinh ruộng loại bỏ tất cả cây trồng và cỏ dại trên ruộng; cày vùi hoặc đốt để giảm thiểu cơ hội sống sót và nhân mật số của tuyến trùng gây hại; trồng luân canh với cải bắp, cải xanh hoặc cây cúc vạn thọ (do rễ của nhóm cây này có tiết chất terthienyl là chất độc đối với tuyến trùng). Sau khi trồng, sử dụng thuốc trị tuyến trùng như Nokaph, Map logic, … chỉ có hiệu quả trong một thời gian ngắn (làm giảm mật số tuyết trùng gây hại), nhưng làm ảnh hưởng đến sức khỏe của người sản xuất và tiêu dùng, làm ô nhiễm môi trường.

ThS. Đặng Thuỳ  Linh
Viện Cây ăn quả miền Nam

Tin cùng mục Phòng trừ sâu bệnh hại